حافظ وكيش زردشت

آيا حافظ در پايان عمر پيرو آيين  مهر  و  ا وستا  شده بود ؟

محمد گلندام كه از شاگردان و مريدان حافظ بوده است و تمامي غزليات وي را، او جمع آوري  و نشر داده است ، در مقدمه غزليات از حافظ به عنوان شهيد ياد مي كند كه در پي فتواي فقها به قتل رسيده است!!!   در كتاب عرفات العاشقين ، نوشته ي اميرتقي الدين ، مي خوانيم:      آنگاه كه ماموران حكومت در پي فتواي فقها و حكم قوه ي قضاييه به خانه ي  حافظ حمله نمودند تا وي را بازداشت نموده وبه قتل برسانند، بانوان خانه حافظ ، تمامي آثار و نوشته هاي وي را در چاه ريختند تا به دست ماموران نيفتد.       شمس الدين محمد حافظ شيرازي كه در كودكي قرآن را حفظ نموده بود ، لقب حافظ را  مثل ده ها شخص دوران خود بدست آورد! حفظ تمامي قرآن عادتي شده بود كه كودكان در 8-10  ويا 12  سالگي آنرا وظيفه مي دانستند و در اين سن و سا ل تمامي قرآن را از بر مي خواندند و به ديگران آموزش مي دادند. حافظ در كودكي علاوه بر حفظ و آموزش قرآن ، در يك نانوا يي  نيز كار مي كرد و به كار خمير گيري مشغول بود. حافظ از همان نوجواني به عنوان  رند شيراز  معروف شد. و اين به خاطر زيركي و باهوشي وي بود. رند در لغت به معناي زيرك، هوشيار ، آگاه به اسرار و واقف به علوم بسيار ، مي باشد و نيز به كسي مي گويند كه درونش پاك تر از ظاهرش باشد. چنانچه برخي از مورخين نوشته اند و از غزليات حافظ برداشت مي شود ،حافظ در نوجواني عاشق دختري به نام (( شاخ نبات )) مي شود كه دختر پيش نماز محل بوده است. و در همين هنگامه عاشقي ، ذوق و شوق حافظ به غزل سرايي رشد مي كند. ولي شوربختانه ملاي محل ، دختر خود را عروس مي كند. و حافظ در عشق نوجواني خود شكست مي خورد. از سويي ديگر استقبال مردم و خردمندان از غزليات حافظ در سراسر جهان پارس زبان آن دوران از هند تا ايران و عراق موجب بروز حسادت ملا ها و فقها عليه حافظ مي شود. و آنها را به جايي مي كشاند تا از هر بيت و غزل ا و سندي بيابند براي محكوم كردن و تكفير رند شيراز.   از سويي ديگر حافظ نيز بيش از پيش به ناداني، تزوير و بي مايه بودن افكار فقها پي ميبرد و كم كم از آنها و انديشه هاي آنها جدا مي شود و در غزليات خود به افشاي آنها مي پرداخت:   دور شو از برم اي واعظ و بيهوده مگوي    من نه آنم كه دگر گوش به تزوير كنم  حافظا مي خور و رندي كن و خوش باش ولي دام تزوير نكن چون دگران قرآن را      همانطور كه حافظ آرام آرام از افكار و عقايد فقها ي دوران خود جدا و دور مي شد ، به سوي يك انديشه ي جايگزين نيز نزديك ميشود ، و در سروده هاي خود اعتراف مي كند كه در ابتدا از حقايق آگاه نبوده است تا اينكه در پي آشنايي با انديشه هاي ديگر در معني بر او گشوده مي شود:  اول ز تحت و فوق وجودم خبر نبود        در مكتب غم تو چنين نكته دان شدم آن روز بر دلم در معني گشوده شد          كز ساكنان درگه (( پير مغان)) شدم  در پي توطئه هاي ملايان ، بارها و بارها حافظ از شيراز رانده شد و او را تبعيد نمودند:  گر ازين منزل غربت بسوي خانه روم       دگر آنجا كه روم عاقل و فرزانه روم اما پس از بازگشت از تبعيد ، باز اعترافات رند شيراز در غزل هاي وي متبلور ميشود:  گر مسلماني از اين است كه حافظ دارد          واي اگراز پس امروز بود فردايي  (( مغ)) در لغت به انسان اوستايي ، و يا پيشواي آيين اوستا گفته مي شود و پير مغان به زرتشت نخستين و يا بزرگترين پيشواي آيين اوستا اطلاق مي شود. حافظ در هنگامه ي پاياني عمر خود، بسيار به اين مسئله كشيده مي شود و در غزليات بسياري وفاداري خود را به پير مغان  و (( آيين مهر )) اعلام مي كند:  جام مي ، گيرم و از اهل ريا دور شوم       يعني ازاهل جهان پاك دلي بگزينم بر دلم گرد ستم هاست خدايا مپسند           كه مكدر شود آيينه ي (( مهر آيينم))  در اين ابيات حافظ صريحا اعتراف مي كند كه آيين ودين ا و ميترايي يا همان آيين مهر است.  و اما اسناد ميترايي بودن رند شيراز و پيرو (( آيين اوستا = پير مغان )) بودن وي در لابه لاي غزليات او با صراحتي ويژه به چشم مي خورد:                      بنده ي پير خراباتم كه لطفش دائم است                        ورنه لطف شيخ و زاهد گاه هست گاه نيست  چل سال پيش رفت كه من لاف مي زنم                                                           كز چاكران  پير مغان   كمترين منم  منم كه گوشه ميخانه خانقاه من است    دعاي پيرمغان ورد صبحگاه من است  حافظ جناب پير مغان جاي دولت ست        من ترك خاكبوسي اين در نميكنم  گرمدد خواستم از پيرمغان عيب مكن     شيخ ما گفت كه در صومعه همت نبود  مريد پيرمغانم زمن مرنج اي شيخ              چرا كه وعده توكردي واو بجا آورد  و در جايي ديگر مي گويد:  در خرابات مغان نور خدا مي بينم       اين عجب بين كه چه نوري ز كجا ميبينم  از آن به دير مغانم عزيز مي دارند     كه آتشي كه نميرد هميشه در دل ماست  هرچند آيين اوستا يكي از چهار ديني ست كه قرآن آنها راپذيرفته و پيروان اين چهار آيين در ممالك اسلامي مي بايست امنيت مي داشتند ، اما بخشي از فقها و روحانيون  ناآگاه همواره در طول تاريخ ، انسانهاي آزاده و فرهيخته ي بسياري را به جرم كفر و الحاد و ارتداد به قتل رسانده اند. حتي حافظ را كه طبق آيين اوستا خداپرست بوده است ، نيز شامل اين اتهامات شده و چون بسياري ديگر مانند سهروردي ، ابن مقفع ، حلاج و... در پي حكم روحانيون نادان به قتل رسيده است.

 

جنازه هشیار

چیزی مرا به قسمت بودن نمی برد

از واژه دو وجهی تکرار خسته ام

من بی رمق ترین نفس این حوالی ام

از بودن مکرر بر دار خسته ام

من با عبور ثانیه ها خرد می شوم

از حمل این جنازه هشیار خسته ام

(احمد شاملو

عـــزای عشق

 

   عـــزای عشق

 

          رفتـــــــــی چو کاروان تو مــــــرا جاگذاشتی!      

     بگـذشـــــته ای تو از من و یا جا گذاشـتـی؟

       کــردی  برون زخویشــــــم اما کــجا رها ؟           آخـــــر بگو  مـرا که کجـــــا جا گذاشــتی؟

       بودي تو عـيد سعـــــــــيدم  ولي چــه زود           عيشـي نكرده رفــتـ-ه عـــزا جاگذاشـــتي

       گردر عـــزای عشق تو خواهم فسرد ومرد           صدجان فـــ-ـدای آنــچـه بما جـا گذاشـتی

       بردی تمـــام عشق و همه شــــور زندگی           افـغـان و  آه و اشـــگ و بـلا جــا گذاشـتی

       چون گویـمت که بعد تو اینــــجا چها بماند            باز آی و خود ببــین که چـها جـا گذاشتی

      ازکـــاروان رفــــته چه ماند بجـــز غــبـار    

  رفتـی چو کاروان تو رضـا جا گذاشتی!

 

                                                              رضــا۸۷

آفتاب

 

همچون آفتاب باش تا نتوانی بر کسی نتابی

 

زرتشت 

 

فریاد

 

بیاد آرزوهایی که میمیرند

 

سکوتی میکنم سنگین تر از فریاد............

يوسف عزيزمن

 

 

يوسف عزيزمن:

           

بياكه جمع كني / مرا/

 

 پريشانم/شدم چو مجمع گيسو/

 

 شكنج و تو در تو/

 

 به وسعت پاشيدگي پريشانم.

 

/به تاراج رفتن قلعه اي در شهري از وحشت/

 

به باد ميمانم/بي سرزمين/ بي هويت...../

 

 دراين رواج پريشي /

 

برس بدرمانم./حال من نميداني/

 

حال آن گدايي كو/ بنده پروري بوده/

 

خرقه رهن ميخانه/ حال شيخ صنعانم/

 

شد سيه جهان من/ ازغم فراق تو/

 

يوسف عزيزمن/

 

 اين چنين پريشانم/ حال پير كنعانم........

 

                                                                                 ساقی

 

درسوگ استادشهريار؛:

 

 

درسوگ استادشهريار

  

 

حسـرتا بربست رخت ازدار   فا ني شــــهريار

 

لب فرو بست آن لسان الغيب ثاني شــــهريار

 

شد زميـن غمناك پيراهن دريد ا ز غم فــلك

 

مي نشا ند اندر غم وما تم جها ني شــــهريار

 

كلـك طبعش بود الحـق تيشه ي سنـگ هنر

 

نقش زدبر لوح فرهنگ همچوماني شـــهريار

 

گـردن گـردون وگـوش چرخ بس زيورنـهاد

 

گوهــراز گفتــارومرجان ازمعاني شـــهريار

 

آســــمان شـــعرچــون اومـي نديده بدرنو

 

هم زمينش چون وي اندرنكـته داني شهريار

 

تنـگ مي آمد  فـراخاي جــهان شــهبازرا

 

رفـت بـرســـيرجــهان جــا  وداني شهريار

 

ديد دنيارا  بسي برشــهرياري تنــگ ورفت

 

سوي اعلا آســــتان آسمــــــاني شهريار

 

نغمـه حــيدربا با پيـچيده درهفت آســمان

 

انــقلا ب افـكنــده اندرهــر مكاني شهريار

 

باهمــه اسبـاب شــاهي هـمـت والا نگـــر

 

خشــت بربا لين نهاد وخـورد ناني شهريار

 

بردم اندر كوه اند وهش مگر تسكين دهد

 

كـوه سـرجـنـباند وســردادالامـاني شهريار

 

گوبه يعقوبش كه يوسف رفت ازمصرادب

 

گريه كن شـايد كه برگردد زمـاني شهريار

 

ساقياتا چند خواهي غصه خوردن مي بده

 

شد رها از غصــــه هاي يار جاني شهريار

 

 

ساقي1368تبريز

 

 

 

 

                                                                      

قهــرعشق

 

قهــرعشق

 

                                    گفتي برون زآب ولي غــرق آب شو 

     

                                   بي آتش  وشــــرار بــسوزو كباب شو

 

 

    رفتــم شوم همانكه تو گفتي ولي چــه سود         گفتي بخودمگيرباتو نبودم بخواب شو

 

    آشفته شد دلم زحرف باتو نبودم شدم روان         درجاده هاي دشت كويري سراب شو 

  

                               با من نبودروي حرف تومن مست اين خيال  

  

                                گـــفــتي  خيال  چيست  خمار و خراب شو

 

    ســرما دلم ببرده و يخ بســـــته جان من             بنماي رخ زشرق خيـــــال آفتاب شو

 

    جانم بلب رسيده ازغم اين بيگانگي بيا              اي نوشـداروي دل من در شتـاب شو

 

                                شد چون شبي سيه زغمت روزگارمن  

       

                                 اي ماه مـــهر پـرورمن ماهتـــاب شو 

            

    دل را نمــانده طاقـت وتا ب غـمي دكر             يك لحظه رخ نماي ودگردرحجاب شو

 

                                آشفته اي كنون دل ساقي چوزلف خود 

 

                                از قهــرعشق حذر كن بكارصواب شو                        

 

ساقي۸۷

رفـــيق عشـــق

 

 

                        رفـــيق عشـــق

 

 

 

                    چوبا د ا گر ســــركــويت مرا گـذار افتد

         

                    به بـاغ زرد د لــم موســــــم بــهار افتد 

 

 

                    زند شـكوفه نهالان طبــع من از شــوق

 

                   غـزل غــزل ثمر آنگه زشا خــــسار افتد

 

 

                    بشوق اين خيال محال آسمان بخاك آرم

 

                    كه جمله كوي تو بر آسمــان سوار افتد

 

 

                    به چشم من سركويت چو چشمه حيوان

 

                    كه در پــي طـلــبش خــضر بيــقرار افتد

 

 

                    زجــوي بـرزن كويــت تــرانه بـرخــيزد

 

                    زلا ل كـــوثر جـنــت به جــو يبـــار افتد

 

 

                    اگر نه كا م برآيد چــنان كـــنم گــرد ون

 

                     فــرو بماند و خورشــيد ومه  زكار افتد

 

 

                     بنازم عشـق تو ســــاقي تمام گفــتارت

 

                     زدل نيـــا مـد ه  اند ر دل  نـــگـار افـتد

 

 

                     اگر تـرا هـوس بوسي  و كـناري هست

 

                     رفـــيق عشـــق  ميـــازارتا كـــنار افتد

 

 

                     مخوان توعشق هرآنكوبقيل و قال آمد

 

                     خوشـا بدولت عشقي كه بي هوار افتد

 

 

                                   ســــاقي۸۷

 

غــم عشـق تو

 

 

 

 

                      غــم عشـق تو                                                    

 

 

   غــم عشـق تو بما گرچه عـزيزاست وگـرام  

 

   

                                 هم ازوهســت  بما درد ســـرو تلـــخي كام  

 

 

   نه توانــيسـت كه از نعـمت عشــقت گذ ريم  

 

     

                                  نه تحــمل كه غمـــت را بنـــو ازيم  مد ا م

 

 

   ما به عـشق تو اگر شــــــهره بازار شــديم   

 

   

                                  هــم به عشق تو بشـسـتيم زخود ننـگي نام

 

 

   جان زلطف تو شده مست دل از نخوت  تو     

 

 

                                 جان و دل  كرده  تـباني شــده ام كار تمام

 

       

   باده از حــــوري  قلــمان نســتانم به بهشت  

 

  

                                 عكــسي از ماه رخت گر نــفـتـد اندر  جام

 

 

   ديرگاهــــيست تـرا چـــــشم براهـــــم حالي 

 

      

                                 كي شود پخــته خيـالات من خســته و خام

 

 

   باشــد آيا تـو چــــو صـــيا د درآيـي روزي   

 

 

                                 صـيــد از ياد فــــــرامـوش رهـاني از دام

 

 

   ســــاقي از خوف خداحافظـيت گشتـه مـلول     

 

 

                                  آنـكه شـــــيدا شـده بود از اثر ناز ســـلام

 

 

 

                                                                    ســــاقی      87